Chứng rối loạn căng thẳng hậu chấn thương (Post-traumatic Stress Disorder)

Con người chịu đựng rất bền bỉ. Tuy nhiên, một số tình trạng khủng khiếp đến mức có thể ảnh hưởng nặng nề đến tâm trí, cơ thể và cảm quan của chúng ta sau đó rất lâu. Theo Hội Sức Khỏe Tâm Thần Canada (Canadian Mental Health Association – CMHA) thì khi một biến cố đau thương vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến hành vi của chúng ta và gây tác động tiêu cực đến cuộc sống chúng ta lâu dài sau đó thì đây có thể là một dấu hiệu bị rối loạn căng thẳng hậu chấn thương.

Nhung loai chan thuong TraumaChứng rối loạn căng thẳng hậu (sau) chấn thương, hay còn gọi là PTSD, là một trong nhiều tình trạng được gọi chung là các chứng rối loạn lo âu, ảnh hưởng đến 12% số dân trong bất cứ năm nào. Chúng ta ai cũng cảm thấy lo âu trong một số trường hợp nào đó, và lo âu có thể giúp động viên chúng ta và giúp chúng ta có thêm khả năng đối phó với hoàn cảnh khủng hoảng. Tuy nhiên, đối với một số người thì tình trạng lo âu này có thể kéo dài không giảm và cản trở đến sinh hoạt hàng ngày của họ.

Như tên của chứng này cho thấy, rối loạn căng thẳng hậu chấn thương ảnh hưởng đến những người đã trải qua biến cố đau thương trong đời họ như một trận động đất tàn phá, chiến tranh, hãm hiếp, tai nạn xe cộ hay máy bay, hoặc bạo hành. Đôi khi chứng kiến cảnh người khác bị hãm hại hoặc giết chết, hoặc biết được một người bạn thân hoặc người trong gia đình bị nguy hiểm nhiều cũng có thể gây ra tình trạng rối loạn này. Richard, một nhân viên cấp cứu, bị PTSD do công việc đầy căng thẳng của ông. Tình trạng này xảy ra khi ông được gọi đến giải quyết một vụ chết người đột ngột, mà người đó lại chính là một nhân viên cứu hỏa quen biết với ông.

Tuy một số những biến cố này có vẻ hiếm xảy ra, trong 12 người lại có 1 người bị PTSD vào một lúc nào đó trong đời họ. Số phụ nữ bị chứng rối loạn này nhiều gấp đôi so với nam giới nhưng không rõ lý do. Hơn nữa, chứng rối loạn căng thẳng hậu chấn thương lên cao nhất trong Quân Lực Canada đi chiến dịch nhiều hơn; lên đến 5% trong bất cứ năm nào.

Người bị PTSD lúc nào cũng nhớ đến phản ứng của họ là kinh hoàng, sợ hãi và tuyệt vọng trước biến cố đau thương. Các tình trạng này tiếp tục tự biểu lộ ở người đó theo nhiều cách.

Thí dụ, người đó có thể bị ác mộng thấy lại cảnh cũ và giữ sâu trong ký ức. Đây là triệu chứng tiêu biểu nhất của PTSD, và thường gây khổ sở nhất. Hàng năm vào ngày xảy ra biến cố gây khủng hoảng, hay những trường hợp làm cho người đó nhớ lại cũng có thể gây đau khổ và lo âu rất nhiều. Nói chung thì một đặc điểm thông thường nữa là bị kích thích và lo âu nhiều hơn, khi mà người đó quá đề phòng, kém ngủ hơn và luôn luôn cảnh giác. Một số người bị khó tập trung tư tưởng, khó hoàn tất công việc và cũng có thể trở nên hung hãn hơn.

Có lẽ để bảo vệ một người đối với cường độ cảm xúc và thể chất của một số triệu chứng nói trên, họ cũng biểu lộ đặc điểm của chứng rối loạn này là tránh né và tê dại cảm xúc. Người đó có thể cảm thấy tội lỗi, tránh nói chuyện hoặc nghĩ về biến cố đau thương đó, tự cô lập với gia đình và bạn bè, và không còn tham gia các sinh hoạt trước đây họ thích. Họ cũng có thể bắt đầu thấy khó bày tỏ cảm xúc, nhất là với những người họ vẫn thân mật. Trong vài trường hợp hiếm hơn, một người có thể tách rời mình với mọi việc, hay là mang cảm tưởng như đứng ở ngoài nhìn vào bản thân đang trải qua tình trạng nào đó nhất là khi tin rằng họ đang sống lại biến cố đó.

PTSD có thể xảy ra ở trẻ em và người lớn. Tuy các triệu chứng này thường bắt đầu khoảng ba tháng sau khi xảy ra biến cố đau thương, có những lúc phải nhiều năm sau mới xuất hiện. Thêm nữa, các chứng rối loạn khác như trầm cảm, nghiện thuốc hoặc rượu, hoặc chứng rối loạn lo âu khác cũng thường xảy ra cùng lượt với PTSD.

Khi hiểu rõ thêm về chứng rối loại căng thẳng hậu chấn thương trong vài năm qua, các phương pháp ngăn ngừa đã bắt đầu được áp dụng. Thí dụ, khi một biến cố lớn xảy ra thật kinh khủng như bắn chết người ở trường, những người sống sót thường được cố vấn sau đó để họ có thể đối phó với biến cố đó.

Dau hieu canh giac ve PTSDĐối với những người có các triệu chứng nặng hơn phản ứng căng thẳng cấp tính lúc đầu, có những cách điều trị để giúp bình phục sau khi bị tác động căng thẳng vì chấn thương.

Các phương pháp về hành vi tri thức cho tập thể hoặc từng cá nhân đặc biệt thành công vì giải quyết những mối lo sợ, ý nghĩ và cảm xúc cụ thể còn sót lại sau khi bị chấn thương. Sau một thời gian, những cách điều trị này có thể giúp người đó đối phó với biến cố đau thương, tìm cách kết thúc và tiến dần đến bình phục. Cuối cùng, đa số mọi người đều có thể cảm thấy thoải mái với họ trở lại và có thể nhớ lại chuyện cũ mà không bị ám ảnh nữa.

Tài liệu trên là của “Cơ Quan Cộng Tác Thông Tin về Sức Khỏe Tâm Thần và Nghiện Ngập tại BC (BC Partners for Mental Health and Addictions Information), là tổng hợp của bảy cơ quan bất vụ lợi tại British Columbia, Canada, cộng tác làm việc để hướng dẫn quần chúng về sức khỏe tâm thần và sử dụng chất kích thích, được chính quyền BC tài trợ và công nhận để làm công việc này.”

Nguồn: http://www.heretohelp.bc.ca/sites/default/files/images/viet_ptsd.pdf

This entry was posted in Rối loạn lo âu, ám ảnh sợ, Sức khỏe tâm thần trong cuộc sống. Bookmark the permalink.