Nhân cách ranh giới, phần 2 – dạng bệnh lý

Chúng ta sẽ xem xét tiếp theo các dạng khác của cấu trúc nhân cách kiểu trung gian (giữa cấu trúc nhiễu tâm và cấu trúc loạn tâm), thường còn được gọi là trạng thái giới hạn, với những nét tính cách tâm bệnh, theo nghĩa là khiến chủ thể mất thích nghi và phải chịu đựng tâm trí.

Nội dung

  • Lâm sàng
    • Thời thơ ấu
    • Hình thức phụ thuộc kiểu mất chỗ dựa
      • Hành vi
      • Kinh nghiệm sống
      • Nghèo nàn về tinh thần
      • Thất bại xã hội
      • Mất chỗ dựa
    • Hình thức bốc đồng
      • Hình thức bốc đồng hung tính
      • Hình thức được gọi là “ranh giới”
    • Hình thức kịch tính
  • Nhận định về lý thuyết
    • Cơ chết vận hành tâm trí

Lâm sàng

Thời thơ ấu

Các dạng nhân cách này là sản phẩm của các điều kiện giáo dục yếu, thậm chí là thảm họa. Những lo hãi về chia ly đã trôi qua mà không được nhận ra, ít được quan tâm. Gia đình không đúng cấu trúc, và chính trong môi trường gia đình hình thành những mối quan hệ đầu tiên: không lành mạnh, bạo lực, thậm chí làm mất phẩm giá.

Trong suốt thời thơ ấu, các giai đoạn không ổn định đến trên một nền buồn chán và thiếu hoạt động. Đứa trẻ không thích nghi với môi trường học đường, đó là đứa trẻ hung hăng với bạn bè và gây gổ với những đại diện của kỷ luật. Môi trường gia đình là ít cấu trúc, đôi khi bạo lực.

Ở tuổi vị thành niên đôi khi bị chia tách với gia đình (ví dụ như ở nội trú), có các hành vi phạm tội hoặc ngoài lề xã hội.

Ở tuổi trưởng thành, có hai hình thức diễn tiến có thể là:

a. Hình thức phụ thuộc mất chỗ dựa

Người ta nhận thấy ở họ rất khó thích nghi xã hội, một sự phụ thuộc, khó khăn trong việc tự khẳng định mình. Hình thức này thường gặp ở những người phụ nữ.

Hành vi

Những người này có thái độ bị động trong các tình huống và trong các mối quan hệ. Họ có khó khăn trong việc đối đầu, trong việc nói không, và khó hơn nữa trong việc tự khẳng định mình. Họ khó mà có thể đưa ra được quyết định. Hàng ngày, mỗi ngày, họ đều cần được làm cho an tâm.

Tương tự, họ thường cảm thấy rơi vào tình huống lúng túng khi không có khả năng đưa ra ý tưởng để tránh nó hay để thay đổi tình huống. Sự thay đổi thường gây ra sự đối đầu, mà những người này không có khả năng ấy. Khó khăn trong việc thay đổi và sự thiếu sáng suốt khiến họ lại rơi vào cùng một kiểu tình huống trong mối quan hệ. Người ta nhận ra sự lặp đi lặp lại các hành vi.

Trải nghiệm/ kinh nghiệm sống

Họ phàn nàn về những tình huống phải chịu đựng (gia đình hay công việc). Sự phàn nàn ấy còn nhiều hơn trong lĩnh vực tình cảm, có thể là trực tiếp, tập trung vào tình huống cụ thể, hoặc gián tiếp và lan man. Trầm cảm mãn tính đi kèm là thường thấy ở những người thấy mình là nạn nhân này. Việc cơ thể hóa các nỗi đau là một cách để thể hiện sự chịu đựng này và để trông cậy vào sự giúp đỡ.

Nghèo nàn về tinh thần

Những người này không đạt tới được một trình độ văn hóa tốt, cũng không phát triển khả năng tri thức hóa, đến nỗi người ta thường thấy ở họ những bài nói chuyện nghèo nàn lặp đi lặp lại.

Đôi khi, có một khó khăn trong tư duy hay khuyết tật nhận thức.

Thất bại xã hội

Thiếu hụt tính cạnh tranh, khó khăn về nhận thức khiến họ thất bại trong xã hội, điều đó càng củng cố hình ảnh xấu của họ mà họ đã vốn có, hơn nữa, lại tăng đáng kể những khó khăn trong cuộc sống. Người có nhân cách ranh giới với hình thức phụ thuộc mất chỗ dựa đối đầu lâu dài với các vấn đề mà không có giải pháp.

Họ cũng được tìm thấy ở trong tình trạng trợ cấp thuốc men – xã hội hoặc đôi khi là cùng cực. Ngoài sự tâm trí vận hành như vậy, các tình huống thảm họa cũng là những yếu tố gây trầm cảm.

Mất chỗ dựa

Họ luôn cần người khác, chỗ dựa của họ. Mong manh dễ vỡ, họ không thể chịu đựng được chỉ trích hay sự không tán đồng, họ thường cảm thấy bị tổn thương bởi người khác. Họ có khó khăn khi ở một mình. Người ta cũng nhận thấy xu hướng gắn bó với một người bạo lực, ác dâm, mà họ có một sự phụ thuộc nặng nề.

Xu hướng này là một khía cạnh rõ của vấn đề tâm bệnh lý, và dẫn họ tới sự nghiện ngập (rượu, ma túy) và có thể chuyển sang hành động tự tử.

Tóm lại, đây là kiểu nhân cách có tính bệnh lý với sự lệ thuộc, thiếu kiểm soát bản thân, yếu đuối khi đối diện với người khác, khó khăn trong việc chịu đựng các ràng buộc. Họ thường khó thích nghi xã hội và có các hành vi tự hủy hoại mình.

b. Hình thức bốc đồng

Hình thức bốc đồng hung tính

Thường là nam giới, có liên quan tới các hành vi tấn công, bốc đồng, nghiện ngập, những đặc điểm chống đối xã hội và các yếu tố loạn dục. Những “thất bại” của dạng ranh giới trung bình trở nên rõ nét ở đây. Chúng ta đang nói tới một dạng tâm bệnh gây tàn phế, cản trở chủ thể gia nhập xã hội. Những thời khắc của sự bù trừ (cân bằng) lại bao gồm việc củng cố các nét tính cách không thích nghi và khó khăn trong các mối quan hệ. Nói chung, cần phải thêm vào nguyên nhân của sự thiếu vắng giáo dục và các thái độ chống đối xã hội, và ta nhận được một bảng mô tả vấn đề tâm bệnh của kiểu nhân cách ranh giới có hình thức bốc đồng hung tính. Và sự hung hăng trầm trọng thường nhằm vào người khác.

Hinh thức “ranh giới”

Hình thức trung gian với loạn tâm tương ứng với những nước nói tiếng anh thường gọi là “ranh giới”. Mối quan hệ với thực tế của họ là đáng báo động, cái tôi ít có cấu trúc. Sự dao động, chập chờn của những người “ranh giới” là do chiều hướng hoang tưởng và sự gia nhập xã hội của họ nói chung là rất kém.

Hình thức diễn trò – kịch tính

Hình thức này bao gồm những thể hiện về mặt chức năng cơ thể (kiểu chuyển hoán) với sự kịch tính hóa và các cơn khủng hoảng cực điểm. Vấn đề về tình dục của có ảnh hưởng quan trọng. Hình thức này có chiều hướng histeri (phân ly), nhưng để tránh sự nhập nhằng với nhiễu tâm với cùng tên, chúng tôi đặt cho nó thuật ngữ là kịch tính. Nó chủ yếu có ở nữ (xem thêm Nhân cách kịch tính).

Ngô Thị Thu Huyền, tham khảo nguồn:http://www.psychisme.org/Clinique/LimiteG.html

This entry was posted in Nghệ thuật tư duy và Cơ chế vận hành tâm trí, Rối loạn nhân cách. Bookmark the permalink.