Nhân cách ranh giới, phần 3 – dạng ích kỷ

Patrick Juignet, Psychisme, 2011.

Chúng ta sẽ xem xét dạng nhân cách tiếp theo của kiểu cấu trúc trung gian (giữa loạn tâm và nhiễu tâm) được đặc trưng bởi tính ái kỷ yếu được bù trừ bởi cơ chế về tính cách. Dạng này được gọi là “nhân cách ái kỷ” bởi Kemberg (1975), bởi lý do, nghĩa ban đầu của ái kỷ là ích kỷ và tập trung vào bản thân mình. Những người này đôi khi còn được mô tả như là “loạn dục ái kỷ”

Nội dung

  • Lâm sàng
    • Thời thơ ấu
    • Tính cách
    • Hành vi
    • Tiến triển
  • Nhận định về mặt lý thuyết

Lâm sàng

Thời thơ ấu

Những khó khăn của những thời điểm đầu tiên của tuổi ấu thơ đã trôi qua mà không được nhận ra. Đó là những đứa trẻ ngoan. Rất thường, những đứa trẻ này có thể gửi trẻ, để nhà ông bà, và không gây ra một vấn đề gì đặc biệt cả. Môi trường xã hội chuẩn mực và bình thường. Có thể cũng có những đứa trẻ bị thao túng bởi những bố mẹ thờ ơ, những bố mẹ sử dụng con mình như là để làm tăng giá trị cho mình. Những đứa trẻ ấy có thể có thành tích tỏa sáng trong xã hội, thậm chí có những đứa trẻ thần đồng.

Giai đoạn tiếp theo của tuổi thơ, khía cạnh lâm sàng thay đổi. Người ta nhận thấy những đứa trẻ trở nên hiếu động chống đối, đòi hỏi, khiêu khích, hung tính. Bởi vì những đứa trẻ ấy có kết quả học tập tốt, thậm chí xuất sắc, điều đó dựa trên một sự đặc biệt, một cá tính có thể nói là khó khăn. Đó là những đứa trẻ thiên tài mà vì vậy người ta có thể tha thứ cho nó bất cứ một hành động lầm lạc hay ngông cuồng nào.

Tuổi vị thành niên nói chung có điểm xuyết nhiều hành vi chống đối xã hội khác nhau.

Tính cách

Hình thức này ít triệu chứng hơn và có một sự hòa nhập xã hội tốt. Họ thích nghi xã hội, ở mức độ cao trong xã hội. Gia đình nói chung là có cấu trúc, nhờ các hoạt động giáo dục mà những rối nhiễu ái kỷ được bù trừ. Hình thức này thể hiện chủ yếu bằng các rối nhiễu tính cách kiểu lạnh lùng, kiêu kỳ có liên quan đến cảm giác mình ở trên cao, dẫn tới mong muốn điều khiển, kiểm soát người khác.

Trầm cảm ít khi thể hiện ra, nó được thay thế bằng những thời điểm chán nản và kỳ thị, khi mà họ thiếu những lời khen ngợi, tán tụng. Những khoảnh khắc này tương ứng với đặc điểm rõ nét của cảm giác mãn tính về sự trống rỗng: người khác đối với họ luôn có khoảng cách, thế giới không có ý nghĩa gì và cuộc sống cũng vô nghĩa. Chủ thể không biết tìm ra những thú vui, giải trí, chẳng điều gì thú vị với họ.

Sự mất cân bằng nói chung là hiếm. Nếu có, thì nó lại nặng nề và thường thể hiện dưới dạng cơ thể hóa hoặc chuyển sang hành động tự tử. Sự mất cân bằng ấy có thể có hình thức của nỗi sợ bệnh (bệnh tưởng). Những thất bại là có, xong nó thể hiện ở những dạng tế nhị hơn nhiều so với dạng ranh giới kiểu trung bình. Đó thể hiện ở sự lạm dụng quyền lực, những lần đổi việc, những sự không tuân thủ. Các khả năng về tư duy, và kiểm soát giúp họ có thể làm chủ mình, tránh những xung động.

Ích kỷ, chủ thể chỉ quan tâm đến mình, ghen ghét với những người khác. Những người khác đối với họ luôn thuận lợi hơn. Chủ thể cần được ngưỡng mộ, tìm kiếm sự tán tụng và công nhận của cộng đồng. Họ tìm cách trở nên hoàn hảo, ở trên cao, tốt nhất trong một lĩnh vực nào đó. Mặt khác thì họ cũng có thể tỏa sáng thực sự.

Hành vi

 Mối quan hệ với mọi người thường theo kiểu vị lợi. Chủ thể đánh giá khả năng có thể sử dụng người khác, thậm chí khai thác họ. Chủ thể tìm đến vị trí lãnh đạo, ông chủ, có quyền hành, họ ở trên cao, cư xử với người khác theo nghĩa họ ở bề dưới, mặc dù cần họ. Chủ thể say mê quyền lực, đó có thể là một độc tài, ông chủ quyền lực hay những tay bạo chúa. Chủ thể nghĩ rằng có thể sử dụng những người khác, không thích dân chủ, và cảm thấy mình ở trên cả luật pháp.

Mối quan hệ yêu đương với người khác cũng là hiếm. Họ không thực sự có quan hệ tình cảm bởi vì mối quan hệ với người khác giới luôn khiến họ chịu sự nghi ngờ. Điều đó giống như thói sở khanh, liên tục quyến rũ người khác và dứt bỏ người khác một cách thờ ơ, họ cũng tìm kiếm đối tác đặc biệt hoặc nổi tiếng. Đôi khi, một mối quan hệ lý tưởng cũng có thể giữ họ lại, đó là một đối tác phải “tương đương”, “ngang bằng” với họ. Cả hai người thỏa mãn nhau ở khía cạnh ái kỷ và khuyếch đại bản thân. Cũng có thể là một đam mê chúng giữa người đồng tính. Trên bình diện tình dục, những huyễn tưởng loạn dục xoay quanh vấn đề ơ đip đã chưa được giải quyết thỏa đáng. Đôi khi, cũng có khía cạnh loạn luân được che phủ.

Tiến triển

Trong trường hợp họ thành công trong cuộc sống, có một sự cân bằng về tính cách và luôn giam mình trong thái độ cao ngạo và coi thường người khác đồng thời phủ định thái độ đó của mình. Cơ cấu cứng nhắc này lại rất mong manh, và sự mất cân bằng xảy ra hiếm nhưng lại trầm trọng dẫn tới tự tử hoặc thể hiện bằng những cơn khủng hoảng trầm cảm nặng nề có đi kèm bệnh lý cơ thể hóa. Sự đau yếu có nguyên nhân tuổi tác cũng khó được chủ thể chấp nhận. Nếu những đau yếu ấy có thể chối bỏ được, thì những đau yếu ấy sẽ dẫn tới nguy cơ tự sát.

Ngô Thị Thu Huyền, biên dịch từ nguồn:http://www.psychisme.org/Clinique/LimiteE.html

This entry was posted in Nghệ thuật tư duy và Cơ chế vận hành tâm trí. Bookmark the permalink.