Điều gì có thể khiến bạn thay đổi

Điều gì có thể khiến bạn thay đổi, những thay đổi bạn vô cùng mong muốn, hay thay đổi do người khác mong muốn (theo kỳ vọng của người khác) hay những thay đổi mang tính định hình nhân cách của chính bạn (mà bạn không ý thức được hết)

tải xuốngTôi biết rằng, có rất nhiều người muốn thay đổi theo hướng có lợi cho bản thân mình (mình mong muốn), hoặc có nhiều người muốn thay đổi người khác (vì chính người khác, hay vì bản thân người muốn thay đổi người khác, hoặc cũng có thể vì đối tượng thứ 3), bản thân mỗi người cũng chịu kỳ vọng thay đổi của (nhiều) người khác. Chúng ta sống trong thay đổi. Và tôi muốn nói về sự thay đổi diễn ra như thế nào.

Sự thay đổi có lẽ xuất phát từ số 0, bao gồm không có hành vi (biểu lộ), không có thái độ (quan điểm), và không có nhận biết. Nói nôm na, chúng ta không có thông tin, chúng ta không có hình mẫu, chúng ta không có bất kỳ khái niệm nào. Và rồi, “từ đâu đó, có một con người” (lời bài hát “Vật đổi sao dời” của Trần Tiến), họ mang đến một điều mới lạ ta chưa từng nghe qua, chưa từng nhìn thấy, chưa từng chạm vào. Điều mới mẻ ấy khiến cho ta có nhận biết, rằng tồn tại một điều gì đó ngoài nhận thức thông thường của mình, để rồi xuất hiện trong ta mong muốn khám phá điều lạ đó.

Khi khám phá điều đó, sẽ nảy sinh trong ta sự tương hợp hay không, nó có ý nghĩa gì đối với bản thân mình để “phải” thay đổi. Muốn thay đổi, điều quan trọng nhất là bên trong ta phải có ham muốn (khác mong muốn), ham muốn này bao gồm việc hiểu rõ ý nghĩa của thông tin mới đối với bản thân và cảm xúc bên trong được kết nối với thông tin như thế nào. Nếu như điều mới mẻ chẳng mang lại giá trị vật chất và tinh thần gì, thì nó dễ dàng bị bỏ qua; hoặc điều mới mẻ quá “trái ngược” so với nhân sinh quan, thế giới quan của mình, thì nó cũng bị phủ nhận dễ dàng. Nếu như điều mới mẻ ấy cũng có chút lợi ích đấy, cũng có thể được xem xét về mặt tư tưởng, nhưng chỉ dừng lại ở lý lẽ, thì cũng không gây ra được thay đổi. Mà điều mới ấy phải gọi được một phản ứng bản năng (visceral reactions) của bạn, tức là một sự rung động bên trong bản thể vật lý và tinh thần của bạn, nó có thể còn được gọi là chạm vào trái tim, nó cũng có khi được mô tả là một xúc động run rẩy toàn thân.

Nếu vậy, việc còn lại của thay đổi là bộc lộ (thông qua thái độ, lời nói, hành vi) điều mới mẻ ấy theo cách của mình, trên nền những hiểu biết đã có, trên phông nhân cách của con người mình. Và đây cũng là bí quyết của việc muốn hình thành một thói quen, một kỹ năng, hay tạo ra một thái độ ở một con người, bí quyết này cũng có thể mang tính thao túng, khi bạn biết cách đưa thông tin, khi bạn biết cách chạm vào cảm xúc của người khác (mà cảm xúc mạnh nhất thường là nỗi sợ hoặc ham muốn – yêu thương, tiền bạc, danh vọng, quyền lực, tình dục…), là bạn có thể “điều khiển” được người khác (nhưng hãy cẩn thận, đối với tôi, những người thích “điều khiển” và “quyền lực” với người khác là những người rất có “vấn đề”).

Như trên đã nói, chúng ta không ngừng thay đổi, bởi vì chúng ta không ngừng giao lưu, không ngừng tiếp thu kiến thức, nâng cao hiểu biết của mình. Socrates nói: “Hiểu biết là đức hạnh”. Theo tôi, hiểu biết ở đây bao gồm hiểu biết mối quan hệ với bản thân mình (tôi xếp thứ nhất), mối quan hệ với (những) người khác, và mối quan hệ với tự nhiên. Hiểu biết ít, tôi cho rằng, không thể nói là đức hạnh cao được. Vậy thì hiểu biết sai, đức hạnh không những không có, mà con người mang hiểu biết sai chắc chắn là kẻ phá hủy (cái điều đúng sai, tiếc rằng, nhiều khi nó không phụ thuộc vào số lượng, vào đám đông). Vì vậy, nỗ lực hiểu biết, chính là nỗ lực đức hạnh, người ta mới nói rằng, chúng ta sinh ra chưa phải là người, chúng ta chỉ mang tiềm năng trở thành con người.

Việc trở thành con người bao gồm tác động của xung quanh (trong đó, yếu tố văn hóa, lịch sử, chính trị, kinh tế, xã hội tác động rất lớn đến việc hình thành và phát triển nhân cách, tính con người của chúng ta) và sự tiếp thu của chủ thể, của cá nhân (may mắn là chúng ta vẫn có “quyền”).

Vì vậy, thay đổi luôn là lựa chọn của bạn.

Ngô Thị Thu Huyền

This entry was posted in Nghệ thuật sống Kỹ năng sống Tư duy tích cực, Tôi và mối quan hệ với bản thân mình. Bookmark the permalink.