Những cơ chế duy trì tâm bệnh lý

Tại sao tâm bệnh lý lại phát sinh và bằng cách nào chúng được duy trì?

Mỗi loại tâm bệnh cụ thể có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng các chuyên gia trong lĩng vực trị liệu tâm lý có thể khái quát hoá thành một số cơ chế phát bệnh và duy trì trạng thái tâm bệnh như sau:

Các tình huống, các sự kiện trong cuộc sống thường tích tụ stress ở mỗi cá nhân và có xu hướng thực thể hóa thành bệnh lý Những sự kiện kích thích gây stress, một khi vượt quá khả năng ứng phó của thân chủ hoặc được thân chủ nhận diện, khẳng dịnh như là ‘‘sự đe dọa” sẽ gây ra những tình cảm tiêu cực: lo âu sợ hãi, buồn chán…Những cảm giác khó chịu này nếu kéo dài sẽ làm đảo lộn các chức năng hoạt động bình thường của thân chủ, do đó buộc thân chủ phải tăng cường sự chú ý đến thân thể, trở nên quá cảnh giác và quá nhạy cảm với những vấn đề sinh lý của cơ thể mà lẽ ra lúc bình thường họ luôn bỏ qua. Họ có nhu cầu kiểm tra hành vi luôn luôn và tìm kiếm sự an toàn này giúp đỡ từ các chuyên gia y học. Khi họ càng bận tâm với những thay đổi của cơ thể, họ càng cảm thấy có nhiều những những ‘‘phản ứng bất thường của cơ thể’’. Điều này có thể được thân chủ tập hợp rồi suy diễn, tưởng tượng thành những dấu hiệu hay triệu chứng của một căn bệnh trầm trọng. Do váy, càng làm thân chủ cảm thấy bị đe doạ và làm họ càng lo lắng khiếp sợ. Những nhân tố tâm–sinh lý tiêu cực này trực tiếp ảnh hưởng lên các quá trình thần kinh–miễn dịch làm thay đổi trạng thái miễn dịch, ảnh hưởng xấu đến các hoạt động thần kinh–nội tiết, làm ngưng hoặc tiết quá nhiều một số chất nào đó. Vì vậy làm rối loạn chức năng hoạt động bình thường của một cơ quan, chẳng hạn hệ tim mạch hay hô hấp hoặc làm rối loạn toàn cơ thể mà hậu quả tiếp theo là những tổn thương thực thể sẽ hình thành hoặc trầm trọng thêm. Lo hãi, kích thích nhịp thở, tăng sự thông khí làm cho C02 bị thải quá nhiều, do đó độ kiềm trong huyết tăng lên. Điều này lại làm tăng sự lo hãi. Đây là vòng luẩn quẩn nuôi dưỡng lo hãi kéo dài, duy trì điều kiện thuận lợi cho các chứng bệnh. Do vậy muốn khỏi bệnh phải học cách điều hoà cảm xúc để phá vỡ cái vòng luẩn quẩn này.

Theo các chuyên gia tâm–sinh lý, các đáp ứng cảm xúc tiêu cực của cơ thể như căng thẳng, lo lắng, sợ hãi là những đáp ứng phức tạp, chẳng bao gồm các thành phần: (1) ứng xử, (2) tâm lý, (3) sinh lý. Những căng thẳng về tâm lý bao giờ cũng đi liền với những phản ứng về sinh lý như tăng nhịp thở, huyết áp tăng, nhịp tim tăng, thân nhiệt tăng, đau cơ bắp, toát mồ hôi, run chân tay, nhức đầu… đây là những nhân tố tạo ra hay thúc đẩy tâm bệnh lý.

co che duy tri benh tam the

Nghiên cứu trên những căn bệnh nhiễm khuẩn, truyền nhiễm, người ta thấy rằng có những con đường mà qua đó các stress về tâm–sinh lý có thể dẫn đến khả năng dễ mắc các chứng tật truyền nhiễm. Vì những stress tâm sinh lý: (1) làm rối loạn các quá trình trao đổi chất, làm thay đổi các quá trình sinh hoá, dẫn đến các tác nhân gây bệnh như (vi khuẩn, vi trùng, vi rút) có nhiều cơ hội thâm nhập gây bệnh hay truyền bệnh; (2) khởi động hay thúc đẩy một tác nhân gây bệnh đã có trong cơ thể (vốn trước đó nằm im do bị kiềm chế, kiểm soát thì nay có điều kiện sinh sôi hay hoạt động trở lại gây bệnh; (3) giúp duy trì một quá trình bệnh lý đang diễn ra, làm chậm lại quá trình khỏi bệnh.

stress

 

Trích từ cuốn sách Tâm lý trị liệu (Ứng dụng trong lâm sàng và tự chữa bệnh), Nguyễn Công Khanh

This entry was posted in Nghệ thuật tư duy và Cơ chế vận hành tâm trí, Sức khỏe tâm thần trong cuộc sống. Bookmark the permalink.