Những kiểu suy nghĩ sai lệch theo Albert Ellis

Những kiểu suy nghĩ sai lệch này bao gồm:

  1. Né tránh hoặc bỏ hẳn những khía cạnh nhân tố tích cực trong đời sống.
  1. Nghiêm trọng hóa những điều tiêu cực.
  1. Suy diễn thổi phồng và kết luận một cách áp đặt trong khi không có những luận cứ.

Ví dụ, cá nhân A nhìn vào cuộc sống và nhận thấy có vài người bạn thành công, anh ta có thể không nhận ra giá trị thực và tiềm năng của mình (né tránh điều tích cực) nên chỉ nghĩ rằng mình là kẻ thất bại và chẳng có chút thực lực nào (thổi phồng những điều tiêu cực) sau đó anh ta sẽ (suy diễn lan man và rút ra một kết luận sai lệch) rằng vì các bạn ta giỏi nên họ thành công, còn mình, vì không có thực lực nên chẳng có chút thành công nào cả, và mãi mãi mình sẽ là người thất bại. Trên thực tế cá nhân A này có rất nhiều lần đã thành đạt và còn nhiều cơ hội thành đạt, chỉ có điều là anh ta không nhận ra những thành quả đóng góp của mình.

tuhieuminh.blogspot.com-Albert Ellis – Thuyết nhân cách tư duy

Ellis đã đưa ra 12 ví dụ điển hình của những tư duy sai lệch. Theo ông, 12 ý tưởng không hợp lý (không chuẩn) này đã gây ra những phản ứng loạn tâm thần ức chế để khi có cơ hội sẽ bùng lên, hoặc đã bùng lên và trở thành một bộ phận tư duy của một số người.

  1. Ý tưởng cho rằng một người phải luôn được yêu thương và quan tâm bởi những người thân yêu của mình, bất luận trong những hoàn cảnh nào. Thay vì chú ý đến lòng tự trọng của mình, nhận ra cảm xúc thực tế, họ chỉ nhắm đến mình và muốn được người khác quan tâm và yêu thương một cách thái quá.
  1. Ý tưởng cho rằng cuộc sống có quá nhiều người ác độc và đáng ghét, và những con người ấy đáng phải được nghiêm trị đích đáng. Những người này thường có nhiều hành vi mang tính tự hủy hoại, chống lại xã hội. Họ là người bất cần, thường có bệnh lý biến thái. Họ là những cá nhân đáng được giúp đỡ để thay đổi. Theo Ellis, hành vi tiêu cực không làm cho con người đáng ghét như ta vẫn thường nghĩ.
  1. Ý tưởng có cảm giác bức xúc khó chịu khi các sự việc không diễn ra theo ý chúng ta muốn. Đáng lẽ quá lo lắng về điều tiêu cực này, chúng ta cần nhìn vào vấn đề và tìm cách nhận ra giá trị của sự kiện để có thể kiểm soát hoặc biến chúng trở thành có lợi hơn. Ít nhất một cá nhân có thể tạm thời chấp nhận, hoặc tạm quên những vấn đề ngoài khả năng xử lý, tránh ngồi nhìn và than vãn về những điều tiêu cực.
  1. Ý tưởng cho rằng những đau khổ của nhân loại là không tránh được. Nhiều người tin rằng nguồn gốc của đau khổ đến từ người khác và các sự kiện họ gặp trong cuộc sống. Đúng ra một phần lớn nguồn gốc của những sự đau khổ đến từ bên trong bản thân và cách nhìn tư duy nội tại tiêu cực của mỗi chúng ta. Nhất là việc chúng ta có thói quen lẩn quẩn với những kỷ niệm không may mắn.
  1. Ý tưởng cho rằng những sự kiện nguy hiểm và có hại cần được con người nổi giận và chống lại chúng. Đáng lẽ chúng ta cần nhìn vào những hành vi này một cách thật khách quan, đối diện với chúng một cách thật bình tĩnh. Ellis khuyên chúng ta không nên luôn nhất thiết coi chúng là đại diện của đe dọa. Nếu không tránh được, hãy đối diện với những thử thách. Khó khăn thử thách sẽ chẳng bao giờ giết chết chúng ta được.
  1. Ý tưởng cho rằng né tránh đối diện với những vấn đề trong cuộc sống và những trách nhiệm với bản thân là cách tiếp cận ít nhất. Đáng lẽ chúng ta cần đối diện với chúng một cách có can đảm, vì con đường tránh né (đi vòng) sẽ có nhiều bất lợi trong tương lai. Vì chúng ta không thể đi vòng mãi mãi được.
  1. Ý tưởng tin rằng chúng ta nhất định phải có những điều gì đó mạnh hơn và lớn hơn chúng ta để dựa vào. Theo Ellis, đáng lẽ ra ta cần can đảm đối diện với mạo hiểm, sau đó áp dụng vào tư duy và hành động một cách độc lập hơn, Tiềm năng nơi mỗi con người là rất lớn và nhiều người đã không cho mình một cơ hội để khai thác những tiềm năng đó.
  1. Ý tưởng cho rằng chúng ta cần phải hoàn toàn có năng lực, phải thật thông minh, và phải đạt được nhiều thành quả trong đời sống và được mọi người tôn trọng. Đáng lẽ ra chúng ta cần nhìn kỹ hơn và chấp nhận bản thân mình với những hạn chế cố hữu gồm những giới hạn và những điểm yếu cá nhân vì chúng ta đều là những con người.
  1. Ý tưởng cho rằng một kinh nghiệm một khi có tác động tiêu cực ảnh hưởng lên đời sống chúng ta sẽ mãi mãi có tác động tiêu cực lên chúng ta trong mọi hoàn cảnh sau này. Chúng ta thường có những kinh nghiệm học hỏi trong quá khứ để xử lý ở hiện tại. Tuy nhiên ta cần gạn đục khơi trong, lưu lại điều cần giữ và gạt bỏ những điều không nên giữ lại.
  1. Ý tưởng cho rằng chúng ta phải có những kiểm soát tuyệt đối với mọi khía cạnh diễn ra trong đời sống. Đáng lẽ chúng ta cần nhận thức ra cuộc đời luôn có những sự kiện khả dĩ có thể xảy ra và cả những điều bất ngờ, ngoài dự tính. Đời sống là một chuỗi những biến thiên phong phú. Chúng ta cần tận hưởng cuộc sống một cách tốt đẹp mặc dù có nhiều điều chúng ta không thể nào chế ngự một cách hoàn toàn được.
  1. Ý tưởng cho rằng hạnh phúc con người có thể đạt dược qua sự thụ động đóng cửa lòng và co cụm vào thế giới tĩnh lặng của riêng mình. Đáng lẽ ra con người cần phải tin rằng họ thật sự hạnh phúc qua đời sống sinh hoạt trong việc đeo đuổi những đam mê sáng tạo. Chúng ta cần sống một cuộc đời trong ý nghĩa phục vụ với những người khác. Ellis khuyên chúng ta nên tham gia vào những chương trình chung có ích cho đời sống cộng đồng xã hội.
  1. Ý tưởng cho rằng chúng ta chẳng có bất cứ một kiểm soát nào về hệ thống cảm xúc của mình. Và vì thế chúng ta đã không thể kiểm soát và chế ngự được những xung động bức bối của mình. Đáng lẽ ra chúng ta phải nhận ra mình thật sự có những kiểm soát trên những cảm xúc phá hoại ấy. Một lần nữa, tiềm năng và khả năng chi phối của chúng ta đối với những vấn đề trong cuộc sống là rất lớn. Ellis muốn con người hãy khai thác những tiềm năng này.

Để đơn gián, Ellis gộp thành 3 nhóm tư duy không chuẩn là:

  1. Tôi phải hoàn hảo xuất sắc, nếu không tôi sẽ là người vô dụng.
  1. Mọi người phải đối xử tốt với tôi, nếu không họ hoàn toàn là người xấu.
  1. Cuộc đời phải luôn đem đến cho tôi hạnh phúc, nếu không thì tôi sẽ chết.

Tác giả: Nguyễn Thơ Sinh

Trích trong ‘Các học thuyết tâm lý nhân cách

Nguồn: http://tuhieuminh.blogspot.com/2013/04/albert-ellis-thuyet-nhan-cach-tu-duy.html

This entry was posted in Nghệ thuật tư duy và Cơ chế vận hành tâm trí, Nghiên cứu nhân cách, Tôi và mối quan hệ với bản thân mình. Bookmark the permalink.