Vượt qua sang chấn của việc ly dị

Ly dị? Một thủ tục dường như là bình thường thời nay khi mà cứ 3 cặp đôi thì có 1 cặp đôi ly hôn. Nhưng điều còn ở lại là, đó là một sang chấn cho cả cặp đôi và những đứa con chung của họ. Những lời khuyên của các chuyên gia để vượt qua sang chấn tốt hơn

Surmonter-le-traumatisme-du-divorce_imagePanoramique647_286

“Tôi có có cảm giác mình mới bắt đầu ra khỏi một hành trình dài qua hoang mạc…”, Johanna kể. Cô đã ly hôn từ 2 năm nay, nhà mỹ học công nghiệp (styliste) 44 tuổi này có thể coi là người thoát vượt được những hậu quả của ly dị. Luân phiên chăm sóc 2 đứa con chung, phân chia tài sản…. Họ đã thử thách để chắc chắn rằng việc chia tay nên hay không, 2 vợ chồng họ đã chọn cách đồng thuận cùng nhau giải quyết vấn đề. 6 tháng sau, họ ly dị. Và đến bây giờ, họ vẫn duy trì mối quan hệ lịch sự, hợp tác. “Nhưng đó vẫn đã là một cú ngã đau đớn. Đó là một cuộc hôn nhân 15 năm và có rất nhiều điều chung mà đã bị đổ vỡ nhanh chóng như một lâu đài giấy. Gia đình của tôi đã bị phá hủy. Tôi phải chia tách những đứa trẻ. Chúng tôi đã bán đi ngôi nhà chung. Và nhất là, phải học lại cách sống một mình. Ví dụ đơn giản như việc đi ngủ mà không có ai bên cạnh tôi, lúc đầu đã trở nên vô cùng nặng nề… Còn bây giờ, những người thân nhắc nhở tôi gặp gỡ những người đàn ông khác, làm lại cuộc đời, nhưng tôi cảm thấy tôi chưa sẵn sàng. Vẫn còn chưa sẵn sàng.”

Cứ 3 cặp đôi thì có một cặp đôi có vấn đề (ở Paris, con số lớn hơn, cứ 2 cặp đôi thì 1 cặp đôi trục trặc), giống như Johanna, phải đối diện với thủ tục ly hôn. Điều này đã trở thành bình thường trong con mắt của xã hội, nhưng sang chấn tinh thần ở lại với những người đã trải qua nó. Điều cần thiết để đi qua nó tốt, là cần thời gian, và cần diễn ra việc đoạn tang.

Không thể tránh khỏi việc ly hôn mà không có đau khổ

Hiện nay, người ta có thể ly hôn chỉ sau vài tháng gắn bó với nhau. Nhưng bất kỳ một sự chia tách nào, ngay cả nhanh chóng hay có sự thỏa thuận chung, đều gây đau khổ. Dù vậy, ly hôn có sự ưng thuận của cả 2 bên liệu có giảm bớt tổn thất cho 2 bên? Ngược lại, theo bà Marie-Caroline Despax, người hòa giải tại Trung tâm nghiên cứu và hòa giải thuộc thành phố Toulouse. “Một vụ ly hôn vì tội lỗi nào đó sẽ dễ dàng hơn nhưng bây giờ lại trở thành số ít. Nhưng việc ly hôn có sự đồng thuận của cả 2 bên có thể có nguyên nhân từ những cuộc khủng hoảng tiềm ẩn nhưng không bùng nổ trong quá trình sống chung.” Hệ quả là: sự im lặng là lý do dẫn đến việc chia tách đôi lứa. “Những điều sau đây cần đưa ra trước tòa án ly hôn: con cái, đóng góp của mỗi bên trong việc nuôi dạy, phân chia tài sản… vậy là những điều nặng nề cần khơi lên. Với kiểu thủ tục ly hôn này, các giai đoạn chia tách diễn ra rất nhanh. Hai bên không có phương tiện để thể hiện về những điều họ đã trải qua, về những ấm ức, hụt hẫng của họ, về những đau khổ của họ. Rất thường là, một trong hai người còn cảm thấy tội lỗi và sẽ từ bỏ một số quyền, để mọi điều kết thúc nhanh nhất, và nghĩ rằng như vậy sẽ dễ dàng hơn.” Kết quả là: ngược lại, vài tháng sau khi kết thúc công việc ly hôn ở toàn án, rất nhiều cặp đôi lâm vào tình trạng “chiến sự” . “Bởi vì chưa điều gì được giải quyết, chưa điều gì được nói ra”

Mất tất cả các lề lối (theo nghĩa thói quen)

Những nỗi sợ hãi, những cảm nhận cá nhân, những chờ đợi, giá như được bộc lộ! Bởi vì một vụ ly dị không phải là dấu chấm hết cho mối quan hệ của một cặp đôi. Việc mất người bạn đồng hành. Việc mất một gia đình, một gia đình – tốt đẹp, những người bạn thường xuyên của cặp đôi đó, việc mất mát đó là một phần của thành viên trong cặp đôi. Trong phần lớn các trường hợp, thế giới mà được được cả 2 tạo dựng bị mất mát đáng kể. Đối với nhà tâm lý trị liệu Patrick Estrade, ông cho rằng “điều gây sang chấn, đó không phải là cú sốc, mà là hậu quả của cú sốc. Tất cả những gì mà người ta đã xây dựng thành thói quen bị đảo lộn hết.” Bắt đầu bằng mối quan hệ với những đứa con. “Phải từ bỏ rằng mình sống với chúng hàng ngày, điều đó đôi khi rất khó chấp nhận, Marie-Caroline Despax giải thích. Người ta không còn được đến với con cái một cách tự do, cởi mở nữa”.

Một sự tổn thương bên trong

Chuyển từ “chúng ta” sang “tôi”, đó là mất đi cái tổ ấm, nơi người ta nương náu. “Khi chia ly diễn ra, khi ngôi nhà bị bán, đó chính là cảm giác đứa trẻ sơ sinh rời khỏi cái bụng mẹ, Patrick Estrade nói. Ngôi nhà nuôi dưỡng, suối nguồn của sự ấm áp và an toàn”. “Tôi có cảm giác mất đi tất cả, mọi thứ đã hỏng rồi”, Paul, 52 tuổi, nhớ lại, ông đã ly dị từ 5 năm nay. Ít người ly hôn mà không chịu cảm giác thất bại và phạm lỗi. Cũng như vậy, nó ảnh hưởng tới hình ảnh bản thân, tới lòng tự trọng của con người. “Có kiểu cảm xúc như là bị phá hủy, răng nếu ai đó rời bỏ chúng ta, chúng ta cảm thấy mình không xứng đáng được yêu thương, nhà tâm lý trị liệu tiếp tục. Nhưng điều đó là không đúng. Người ta rời bỏ nhau với cùng lý do mà người ta bắt đầu đến với nhau. Khi ai đó rời xa nhau, vấn đề không phải ở tình yêu mà là ở mối quan hệ, “ Patrick Estrade: “Phải nói rằng, là con người, người ta đều có thể suy yếu, đều có thể phạm lỗi lầm. Giữ một cái nhìn dịu dàng và thông cảm với chính bản thân mình. Và ra khỏi sự phủ nhận và cơn giận dữ, bằng cách chấp nhận rằng mình trong cơn đau khổ”

Cái tang: đoạn đường bắt buộc phải đi qua

Chối bỏ, giận dữ, thỏa hiệp, buồn khổ và cuối cùng chấp nhận… Các giai đoạn chia ly dường như giống các giai đoạn của cái tang. Việc khác nhau chỉ là người ta để tang một người… còn sống. Đó là một công việc khó khăn khi người ta vẫn đối diện thường xuyên với người đó, nhất là sự đối diện là vì những đứa trẻ. Sylvie, có 2 đứa con, mới ly dị. Cô rời bỏ chồng mình, người đã trở nên bạo lực với cô. “Tôi nhìn thấy anh ta và không chịu đựng nổi anh ta. Tôi giận dữ với anh ta vì những việc anh ta làm với tôi. Tôi oán giận anh ta và đồng thời tôi cũng oán giận chính mình. Tại sao tôi lại lấy anh ta? Tại sao mối quan hệ của chúng tôi đã hóa ra vậy, sau hôn nhân 11 năm? Đối vớ Jocelyne Dahan, nhà hòa giải tại Cerne từ 22 năm nay, “khó khăn lớn nhất, đó là học cách xây dựng lại những dấu mốc mới mà có những dấu ấn đã được cả 2 xây dựng”. “Ra khỏi những thói quen, cả tốt cũng như xấu”, Patrick Estrade thêm vào.
Và thái độ nào là phù hợp với người bạn đồng hành cũ. Liệu người ta có thể giữ mối quan hệ như “bạn bè tốt”? Theo nhà trị liệu tâm lý thì điều đó rất khó. Trong mọi trường hợp, thời gian đầu thật là khó khăn. Ban đầu, việc thể hiện oán thù, khinh ghét với người kia là điều bình thường. “Sau khi chia cắt, bạn đừng chờ đợi việc duy trì với cô ấy/ anh ấy một kiểu quan hệ mà bạn sẽ có 5 năm sau đó, khi mà những niềm xúc động của trái tim sẽ trở nên yên bình trở lại.”

Bạo lực không ngờ tới

Tại thời điểm ly dị, khủng hoảng ở cực điểm. Tất cả giống như bạo lực. Bạo lực mang tính thủ tục có thể chấm dứt sau một phiên tòa 30 phút (khi vụ ly dị là thuận tình của 2 bên), sau nhiều năm sống chung. Dạng bạo lực gây suy sụp khác liên quan tới những giấc mơ, những kế hoạch mà cả 2 đã từng chung có với nhau. Nhưng không chỉ vậy. “Đôi khi, người ta sẽ ngạc nhiên bởi sự cay nghiệt của riêng họ, Marie-Caroline Despax giải thích. Bởi sự giận dữ quá lớn. Cũng có cả cú sốc lớn khi nhận ra rằng người kia phản ứng rất khác so với thời điểm chia tay. Người mà họ từng tin là họ biết, họ hiểu, lại cư xử như một người xa lạ.” Mục tiêu của hòa giải: làm yên bình mối quan hệ thông qua đối thoại. “Trong những cuộc gặp gỡ đầu tiên, người ta đưa cặp đôi quay lại những thời điểm ban đầu. Rất thường, họ đã quên hết những điều tích cực trong mối quan hệ của họ, người ta có cảm giác tất cả trở về số 0 sau những cuộc đối đầu của họ trong quá trình chung sống. Bằng cách đưa ra một bảng tổng kết về cá nhân, vợ chồng và gia đình, họ nhận ra rằng đã có nhiều điều chưa được nói ra, chưa được nhìn nhận, chưa được hiểu. Ví dụ, sự đơn độc của người vợ sau khi sinh hoặc của người cha khi vượt qua khó khăn trong công việc để nuôi sống gia đình. Kể từ thời điểm cả 2 sẵn sàng chấp nhận để nói, cánh cửa bắt đầu mở ra.”

Tầm quan trọng của yếu tố thời gian

Đôi khi, con đường đi cần có một người bạn đồng hành. Đôi khi không. Nhưng luôn cần rất nhiều thời gian. Thường là, những người xung quanh những người mới li dị lại cảm thấy thiếu kiên nhẫn, rằng những người mới li dị đó cần làm lại cuộc sống của họ nhanh nhất có thể. “Thời gian trôi qua sau cuộc ly di của tôi, tôi thấy những người xung quanh ngày càng hối thúc tôi tìm kiếm mối quan hệ mới. GIống như là, sau một kỳ hạn nào đó, tôi không có quyền được chịu đựng”, Joelle, 35 tuổi, liên hệ. ĐỐi với Jocelyne Dahan “tự chăm sóc bản thân cần có thời gian. Thời gian là cần cho cơn giận dữ, cho sự đau khổ, cho sự tha thứ. Và mỗi người thì cần những khoảng thời gian khác nhau.” Mỗi người đều phải dựng giã lại bản thân tùy vào nhịp độ của mình. Để kết nối lại với bản thân. “Giai đoạn cô lập là cần có, ngay cả khi những người xung quanh cảm thấy điều đó là tồi tệ, Marie-Caroline Despax nói thêm. Đó là thời điểm xem xét lại bản thân, đời sống, mong muốn, nhu cầu…. của mình”. Đó cũng là thời khắc để nhớ rằng, người ta có thể tồn tại không trong mối quan hệ cặp đôi.

Sang trang mới?

Rất khó dự tính cuộc sống sau cuộc ly dị: những điều chưa biết, sự thay đổi, cái nhìn của những người khác, và nhất là sự đơn độc có thể khiến sợ hãi! “Nhưng trong rất nhiều tình huống, chẳng phải người ta cũng cảm thấy cô đơn trong chính đời sống đôi lứa đó ư!, Patrick Estrade giảm nhẹ vấn đề. Cô đơn trong đôi lứa, sự cô đơn một mình, chẳng có gì khác nhau cả. Thường là, người ta sợ ý tưởng về sự đơn độc hơn là bản thân sự đơn độc…” Người ta cũng sợ lấy lại niềm tin, hay không còn khả năng để yêu thương. Đó là thời điểm sinh ra một cái nút thắt. “Cần phải tìm thấy những hứng thú mới, có thể là thay đổi kiểu tóc, quần áo…” Mục đích: nắm lấy lại đời sống của mình. “Và rời bỏ hệ thống cũ. Ở thời điểm chia tách, người ta vẫn còn ở trong cái vòng luẩn quẩn cũ, và chừng đó, người ta chưa bước sang cái chu trình sống mới.” Và có ánh sáng cuối đường hầm. Một ngày nào đó, người ta sẽ quyết định tiến lên phía trước, trong đầu lại tràn đầy ý tưởng về kế hoạch mới. “Và rồi tình yêu không ở xa, Patrick Estrade kết luận. Tình yêu sẽ chữa lành tình yêu”

Ngô Thị Thu Huyền

dịch từ nguồn: http://www.psychologies.com/Couple/Crises-Divorce/Separation/Articles-et-Dossiers/Surmonter-le-traumatisme-du-divorce

This entry was posted in Khó khăn trong mối quan hệ đôi lứa, Tôi và mối quan hệ với bản thân mình. Bookmark the permalink.