Hiểu biết về giấc mơ

“Sự diễn giải giấc mơ là con đường vương giả để đi tới một hiểu biết về những hoạt động vô thức (không/chưa nhận thức được) của tâm trí” (S. Freud).

64114061reve2-jpg
Freud cũng đã đề xuất thuật ngữ “nội dung biểu hiện” để mô tả những gì người mơ nhớ lại. Bên cạnh đó là “nội dung ẩn tàng”, nội dung bị ẩn giấu nhưng lại là ý nghĩa đích thực của giấc mơ, chỉ có thể thấy được rõ khi những liên tưởng của người mơ về các hình ảnh trong giấc mơ được phân tích, diễn giải.

Tuy nhiên, không phải giấc mơ nào cũng được dùng để phân tích, đưa ra một hiểu biết có ý nghĩa về đời sống vô thức. Ví dụ, người đói mơ về thức ăn, người khát mơ về uống nước – đơn giản là bày tỏ ước muốn có liên quan tới trạng thái hiện thời của người mơ. Hay có những giấc mơ về ác mộng, hay chấn thương, hay một sự kiện không mong muốn và gây căng thẳng nào đó. Freud cho rằng, tâm trí đã chưa chuẩn bị thiết lập trạng thái lo âu để che chắn cú sốc đó. Và những giấc mơ kiểu này “đang cố gắng làm chủ tác nhân kích thích theo cách hồi tưởng lại quá khứ, hình thành lo âu” (Freud).

C. Jung (một học trò của S. Freud) cũng đã dành rất nhiều thời gian của cuộc đời của mình để nghiên cứu về giấc mơ, sau đây là một giấc mơ của bệnh nhân của ông được ông phân tích (trích trong cuốn Thăm dò tiềm thức).

“Một người bệnh của tôi nằm mơ thấy một người đàn bà say rượu, người quê kệch, đầu bù tóc rối. Trong giấc mơ, hình như người đàn bà ấy là vợ ông ta, nhưng sự thực vợ ông ta khác hẳn. Mới đầu, giấc mơ ấy giả dối và chướng mắt, người nằm mơ xua đuổi ngay đi như thấy một cái gì phi lý hiện ra trong trí lúc đang ngủ. Tôi là thầy thuốc, nếu tôi để ông ta bước vào con đường hội ý hẳn là ông ta sẽ tránh xa càng nhiều càng hay những ý nghĩ khó chịu mà giấc mơ gợi ra. Trong trường hợp ấy, ông ta sẽ sa vào một mặc cảm quen thuộc có lẽ không liên quan gì đến vợ ông ta, và chúng ta không thể hiểu biết gì về ý nghĩa đặc biệt của giấc mơ kỳ lạ ấy.

Như vậy, tiềm thức của ông muốn thông báo điều gì bằng cách bắt ông nhận một của giả? Giấc mơ nói rõ đến một người đàn bà hư đốn có liên lạc mật thiết đến đời sống người nằm mơ. Nhưng hình ảnh người đàn bà ấy đem phóng rọi vào vợ ông ta thì vô lý, mà sự thật lại trái ngược hẳn, tôi đành phải tìm ở chỗ khác xem hình ảnh người đàn bà ghê tởm ấy có ý nghĩa gì.

Về thời Trung cổ, trước khi các nhà sinh lý học chứng minh rằng những hạch của ta tiết ra cho mỗi người chúng ta vừa yếu tố nam vừa yếu tố nữ, dân chúng đã có câu phương ngôn rằng: “mỗi người đàn ông mang trong mình một người đàn bà”. Yếu tố nữ tính trong mỗi người đàn ông đó tôi gọi là anima. Khía cạnh nữ tính đó làm cho người ta biết tự cư xử cho hợp với mọi người xung quanh, biết giấu giếm người khác và chính mình nữa. Mặc dù ta thấy cá tính một người có vẻ bình thường, thực ra người ấy rất có thể giấu giếm “người đàn bà mà họ mang ở trong mình”, để người khác và chính mình khỏi thấy, tình trạng người đàn bà ấy có khi thật là ảm đạm.

Đó là trường hợp con bệnh của tôi. Khía cạnh nữ tính của ông ta không có gì là mỹ miều. Giấc mơ của ông ta đã nói thực cho ông ta rõ: “Về một vài phương diện, ông xử sự như một người đàn bà hư đốn”, và làm cho ông ta phải xúc động. (Không nên kết luận rằng tiềm thức bận tâm giảng những giáo điều luân lý. Giấc mơ không nhắn nhủ người bệnh phải xử sự đúng đắn hơn. Nó chỉ cố gắng quân bình ảnh hưởng của cái tâm thức của ông ta đã lệch lạc, nó nhất mực cho rằng ông ta là một người đứng đắn).”

Một cách nghiêm túc làm việc với các chất liệu vô thức (giấc mơ, sự lặp đi lặp lại, các phản ứng thái quá, các triệu chứng, lời nói lỡ, hành động lỡ), bạn sẽ hiểu ra chính mình rất nhiều – và có một phương tiện hữu hiệu chống lại “bệnh vong thân”. Tốt hơn nữa, có những giấc mơ giúp bạn trải nghiệm cảm giác “hốt ngộ” nữa kia 🙂

Ngô Thị Thu Huyền

This entry was posted in Nghệ thuật tư duy và Cơ chế vận hành tâm trí. Bookmark the permalink.